Leefstijl en transplantatie – Gezond hart, vaten, nieren en natuurlijk ook je andere organen

Mede door veelgebruikte medicatie na transplantatie is het belangrijk om extra aandacht te besteden aan een gezond hart en vaten (en nieren). Met voeding en leefstijl kan je hier enorme winst mee behalen. Maar hoe eet je nou extra gezond voor hart, vaten en nieren? Bij Beterschappen kennen we 5 voedingsadviezen.

1. Eet echte voeding

Wat is nou echte voeding? Je weet het eigenlijk gelijk als je het ziet. Echte voeding is grotendeels onbewerkt, vrij van toevoegingen en rijk aan essentiële voedingsstoffen, zoals: gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Als er al een verpakking omheen zit, dan staan daar maar heel weinig ingrediënten op.

2. Eet meer planten

Er zijn 4 redenen waarom het eten van planten goed voor je nieren is:

• Een meer plantaardig voedingspatroon vermindert de zuurbelasting in je nieren.
• Planten bevatten veel goede stofjes, zoals kalium, wat bloeddrukverlagend werkt.
• Door meer plantaardig te eten, verminder je de opname van fosfaat door het lichaam. Dit komt doordat fosfaat uit planten slecht wordt geabsorbeerd, in tegenstelling tot fosfaat uit dieren. Als er teveel fosfaat in het bloed zit dan kan dit leiden tot bloedvatverkalking en daarmee ook tot hart- en vaatziekten.
• Planten zitten vol vezels. Vezels kunnen (LDL)-cholesterol in je bloed verlagen. Dit is goed voor de gezondheid van je bloedvaten.

Wat bedoelen we met vooral planten?

• Je kan bijvoorbeeld dierlijk zuivel zoals kwark, melk en yoghurt vervangen door plantaardige versies. Denk aan plantaardige zuivelproducten op basis van soja, haver of amandel. Tegenwoordig staan de schappen vol met deze producten.
• Op je brood kan je in plaats van vleeswaren of kaas denken aan (zelfgemaakte) hummus, fruit, schijfjes komkommer of amandelpasta.
• Maak eens een lekkere fruit of groente smoothie om makkelijk meer planten binnen te krijgen.
• Ook kan je makkelijk een salade of een soep vol met planten maken en eventueel in bakjes meenemen.

Maar, met vooral planten een verschuiving naar meer plantaardig. Je mag best een stukje vette vis of een stukje kip eten. Sterker nog, die vette vis heeft allerlei gezondheidsvoordelen. We raden aan om op z’n minst 250 gram groenten per dag te eten, of meer… de gezondheidsvoordelen houden niet op bij 250 gram, die stijgen gewoon door!

Let op: Als je nierfunctie erg laag is (<30%) kan een aangepast dieetadvies nodig zijn. Je kunt dan grote problemen krijgen als je opeens meer groenten en dus kalium binnenkrijgt. Groenten en kalium zijn juist goed voor je bloedvaten en bloeddruk, maar als je nieren zo slecht werken dat ze kalium niet voldoende uit je bloed kunnen filteren, dan kun je hartkloppingen krijgen of erger. Overleg in dat geval eerst met je nefroloog of diëtist.

3. Eet extra gunstige voeding

Voorbeelden hiervan zijn groene groenten, bietjes, cacao, lijnzaad en ongezoeten dranken.

Nitraatrijke groenten

Nitraatrijke groenten zoals groene bladgroenten en rode biet verlagen je bloeddruk en verminderen zo de kans op hart- en vaatziekten. In het verleden is er twijfel geweest over negatieve gezondheidseffecten van het nemen van veel nitraat. Maar die negatieve effecten zijn niet met goed onderzoek bewezen. Integendeel juist! Er is nu veel onderzoek dat laat zien dat nitraatrijke groenten juist een positief effect hebben op je bloeddruk. Het mooie is dat het heel snel werkt. Nitraten worden in de vaatwanden omgezet in NO (stikstofmonoxide). Die vaatwanden ontspannen daardoor direct en je bloeddruk daalt.

Cacao

Met cacao bedoelen we niet een reep melkchocolade of een glas chocomel. De toegevoegde melk bindt helaas de werkzame stoffen. Ook de grote hoeveelheid suiker doet je geen goed. We bedoelen een paar blokjes pure chocolade of bijvoorbeeld cacao nibs. We hebben veel wetenschappelijke studies doorgespit en bij proefpersonen die dagelijks cacao namen ging de bloeddruk gemiddeld naar beneden met 5/3.5 punten (bovendruk/onderdruk). In deze studies werd wel erg veel chocolade of cacao geconsumeerd, maar ook bij realistische hoeveelheden kun je een bloeddrukverlagend effect verwachten. We schreven er al eens een heel artikel over.

Lijnzaad

Lijnzaad bevat naast andere goede stoffen ‘lignans’ die volgens hetzelfde werkingsmechanisme als ACE-remmer bloeddrukpilletjes je bloeddruk kunnen laten dalen.

Ongezoete dranken zoals thee en natuurlijk water

In het advies richtlijnen goede voeding stelt de gezondheidsraad dat overtuigend is aangetoond dat de consumptie van thee het risico op beroerte verlaagt. In de letterlijke woorden van het advies: “RCT’s tonen namelijk aan dat drie koppen groene of vijf koppen zwarte thee per dag de bloeddruk verlagen en in cohortonderzoek blijkt dat consumptie van thee samenhangt met een lager risico op beroerte. Aannemelijk is verder dat de consumptie van zwarte en groene thee samenhangt met een lager risico op diabetes.”

Een positieve mindset

Wij en onze deelnemers vinden het toevoegen van extra gunstige voeding een heel fijne positieve manier om het heft in eigen handen te nemen. In plaats van het opgeheven vingertje over wat niet mag proberen we onze adviezen altijd zo te geven dat het gaat over wat je beter wel kunt eten. En iedere keer voelen we ons goed als we een stukje chocolade, wat blauwe bessen, een extra handje spinazie, een extra kop thee of andere extra gunstige voeding nemen.

4. Eet 3 smakelijke verzadigende maaltijden per dag

Door minder eetmomenten op een dag te hebben, fluctueert de bloedsuikerspiegel minder en heb je minder hoge en snelle suikerpieken. En niet te vergeten minder vervelende suikerdips waarin je moe bent of prikkelbaar en afhankelijke van een ‘snack’ om je weer even OK te voelen.

In het bovenste plaatje zie je een voorbeeld van een suboptimaal voedingspatroon. Er zijn 6 eetmomenten: 3 maaltijden en 3 tussendoortjes. Hierdoor zie je dat de bloedsuikerspiegel (de rode lijn), veel pieken heeft. Daarnaast worden er veel suikerrijke producten gegeten. Producten met veel suiker zorgen onder andere voor een snelle en te hoge bloedsuiker piek. Dit is slecht voor bijna alles in je lijf, inclusief de bloeddruk.

In het onderste plaatje zie je een voorbeeld van wat we bedoelen. Werkt het niet gelijk voor je? Je lichaam moet eerst even wennen. En experimenteer met je maaltijden. Voeg bijvoorbeeld een handje noten toe aan het ontbijt, of wat extra yoghurt en doe wat extra olijfolie of kikkererwten in de salade. Maak het lekker en verzadigend en breek los van de afhankelijkheid van snacks.

5. Voeding is maatwerk

Voeding is maatwerk. Er zijn veel verschillende manieren om gezonder te eten. Iedereen is anders en iedereen heeft andere individuele behoeften.

Probeer veel te variëren tussen de producten die je eet. Ieder voedingsmiddel levert andere voedingsstoffen, door te variëren zorg je dat je meerdere voedingsstoffen binnen krijgt. Wij bieden je handvatten gebaseerd op onze visie op gezonde voeding. Uiteindelijk bepaal je zelf wat goed voor je werkt.